Có một nơi ở Ninh Bình mà núi, chùa và động hòa quyện vào nhau như một bức tranh thủy mặc tuyệt đẹp, đó là Bích Động. Nếu Tam Cốc mê hoặc du khách bởi những con thuyền len lỏi qua những cánh đồng lúa chín, thì leo núi Bích Động lại là một trải nghiệm hoàn toàn khác: một hành trình “tìm về cõi Phật” giữa chốn thâm sơn cùng cốc, nơi bạn vừa được rèn luyện sức khỏe, vừa được chiêm bái cảnh đẹp “đệ nhị” của trời Nam. Hôm nay, với tư cách là một đứa con của vùng đất Cố đô, mình sẽ “bật mí” tất tần tật kinh nghiệm để bạn chinh phục ngôi chùa cổ kính này nhé!
Toàn cảnh chùa Bích Động Ninh Bình với ba ngôi chùa Hạ – Trung – Thượng trên sườn núi
“Mổ xẻ” hành trình leo núi Bích Động có gì?
Khác với việc ngồi thuyền thảnh thơi ở Tam Cốc, leo núi Bích Động đòi hỏi bạn một chút “sức vóc” và sự kiên nhẫn. Nhưng đổi lại, bạn sẽ được khám phá một quần thể kiến trúc tâm linh độc đáo bậc nhất xứ Ninh. Toàn bộ khu vực chùa Bích Động nằm trên dãy núi đá vôi Tràng An, thuộc thôn Đam Khê, xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư, cách trung tâm thành phố Ninh Bình khoảng 7km về phía Tây Nam.
Chùa Bích Động vốn được hình thành từ năm 1428, đầu thời Hậu Lê với quy mô là một ngôi chùa nhỏ trên đỉnh núi. Đến năm 1774, chúa Trịnh Sâm sau một lần đến thăm, cảm khái trước vẻ đẹp nơi đây đã đổi tên chùa từ “Bạch Ngọc Thạch Sơn Đồng” thành Bích Động . Ngôi chùa được mệnh danh là “Nam Thiên đệ nhị động” – nghĩa là động đẹp thứ nhì trời Nam, chỉ sau động Hương Tích ở Hà Nội. Đặc biệt, nơi đây còn là một phần của Quần thể danh thắng Tràng An đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.
Điều làm nên sự khác biệt của Bích Động là kiến trúc “tam cấp” độc đáo, bao gồm ba ngôi chùa riêng biệt nằm rải rác từ chân núi lên đến đỉnh: Chùa Hạ, Chùa Trung và Chùa Thượng. Chính xác thì đây là một hành trình tâm linh qua ba tầng núi, và bạn sẽ phải leo bộ để nối tiếp giữa các chùa. Mỗi bậc thang đá, mỗi mái ngói rêu phong dưới tán cây đại thụ đều mang một vẻ đẹp hoang sơ, cổ kính, không hề bị “xâm hại” bởi quá nhiều yếu tố hiện đại.
Ba tầng chùa Hạ, Trung, Thượng của Bích Động ẩn hiện trong mây
“Lột tả” từng cung bậc khi leo núi Bích Động
Nào, hãy cùng mình “bắt đầu chuyến hành hương” bằng đôi chân của chính mình nhé!
Chùa Hạ: Khởi đầu nhẹ nhàng
Chùa Hạ là điểm dừng chân đầu tiên, nằm dưới chân núi. Bạn không cần phải leo quá nhiều để đến được đây, đường đi khá thoải mái. Điểm nhấn của chùa Hạ là khuôn viên rộng rãi, thoáng đãng với những bức tường đá ong và cổng tam quan cổ kính. Trong chùa có 5 gian thờ Phật, ấn tượng nhất là hệ thống cột đá xanh cao hơn 4 mét, được làm từ một khối đá nguyên vẹn không chắp nối – một kỳ công của người thợ xưa. Đây cũng là nơi lưu giữ nhiều pho tượng Phật giáo có giá trị lịch sử.
Chùa Trung: “Bức phù điêu” giữa lưng chừng núi
Từ chùa Hạ, bạn sẽ bắt đầu cảm nhận được “cái chất” của leo núi Bích Động. Một con đường hình chữ S uốn lượn gồm khoảng 120 bậc đá dẫn lên lưng chừng dãy Ngũ Nhạc Sơn. Dọc đường, bạn sẽ thấy hai bên là cây xanh rợp bóng, không khí mát lạnh và vô cùng trong lành.
Chùa Trung là một kiến trúc cực kỳ độc đáo bởi “nửa lộ thiên, nửa ẩn trong hang” . Phần mái chùa xây dựng phía ngoài vách đá, phần bên trong là một hang động khô (Động Tối). Bước vào chùa Trung, bạn sẽ cảm nhận được sự huyền bí, mát lạnh và cả sự uy nghiêm của cửa Phật. Trên vách đá phía ngoài chùa có khắc hai chữ “Bích Động” rất lớn do chúa Trịnh Sâm cho khắc vào năm 1774. Động Tối bên trong hiện còn treo một quả chuông đồng lớn được đúc từ năm 1707.
Không gian huyền bí bên trong Động Tối ở lưng chừng núi Bích Động
Chùa Thượng: “Chạm tay” vào Phật giữa lưng trời
Đây là phần “thử thách” nhất của hành trình leo núi Bích Động. Từ chùa Trung, bạn sẽ tiếp tục leo thêm khoảng 40-50 bậc đá nữa để lên đến chùa Thượng – nằm ở vị trí cao nhất, gần đỉnh núi. Độ cao không quá lớn nhưng đường khá dốc và hẹp.
Và phần thưởng cho sự cố gắng của bạn sẽ là một không gian vô cùng thanh tịnh và tầm nhìn “triệu đô”. Chùa Thượng nhỏ hơn, thờ Phật bà Quan Âm. Đứng từ đây, bạn có thể phóng tầm mắt thu vào tầm mắt cánh đồng lúa bạt ngàn của Tam Cốc, dòng sông Ngô Đồng uốn lượn và 5 ngọn núi chầu về (Ngũ Nhạc Sơn) tạo thế “ngũ môn phong thủy” hiếm có. Cảnh sắc vừa hùng vĩ, vừa nên thơ, khiến người ta quên đi mệt mỏi.
Bảng tổng hợp hành trình leo núi Bích Động
| Chặng | Đặc điểm | Độ khó | Điểm nhấn |
|---|---|---|---|
| Chùa Hạ | Dưới chân núi, không gian rộng | Dễ | Cột đá xanh nguyên khối, không gian thoáng |
| Lên chùa Trung | Khoảng 120 bậc đá hình chữ S | Trung bình | Hai bên cây xanh rợp bóng, không khí mát lành |
| Chùa Trung | Nửa lộ thiên, nửa trong hang | Trung bình | Cụm từ “Bích Động” khắc trên đá, Động Tối, chuông đồng cổ |
| Lên chùa Thượng | Khoảng 40-50 bậc đá, dốc hơn | Hơi khó | Đường hẹp, dốc, không gian yên tĩnh |
| Chùa Thượng | Trên cao, gần đỉnh núi | Hơi khó | View toàn cảnh Tam Cốc, cánh đồng lúa, sông Ngô Đồng |
“Bỏ túi” kinh nghiệm leo núi Bích Động “chuẩn không cần chỉnh”
Là người địa phương, mình xin mách bạn vài bí kíp để chuyến “leo bộ” được trọn vẹn:
- Thời điểm lý tưởng: Bạn có thể đến Bích Động bất kỳ mùa nào trong năm. Tuy nhiên, tháng 5 – 6 (âm lịch) là mùa lúa chín ở Tam Cốc, view từ chùa Thượng xuống sẽ đẹp như một tấm thảm vàng khổng lồ. Nếu đi vào dịp đầu xuân (tháng 1-3) , thời tiết mát mẻ, rất hợp để vãn cảnh chùa và cầu may mắn cho năm mới.
- Trang phục: Nhất định phải mang giày thể thao hoặc giày đế bám tốt. Trang phục nên kín đáo, lịch sự vì bạn sẽ vào chùa (nên mặc quần dài, áo tay dài). Không nên đi váy ngắn hoặc giày cao gót.
- Nước uống và đồ ăn nhẹ: Trên đường leo núi không có quán nước nào cho đến khi bạn lên đến khu vực chùa. Hãy chuẩn bị sẵn một chai nước suối và một thanh snack nhỏ trong balo để “tiếp lực”.
- Kết hợp tham quan: Vì Bích Động nằm trong quần thể Tam Cốc, bạn nên kết hợp lịch trình: Buổi sáng leo núi Bích Động (mát mẻ, tránh nắng), buổi trưa ăn trưa tại nhà hàng, buổi chiều đi thuyền tham quan Tam Cốc. Hoặc ngược lại cũng được, nhưng mình khuyên nên leo núi vào buổi sáng để có sức khỏe tốt nhất.
- Xác định điểm đỗ xe: Bạn có thể gửi xe máy/ô tô ở bãi đỗ gần khu vực chùa Bích Động. Giá gửi xe thường dao động từ 10.000đ – 20.000đ/xe.
Những bậc thềm đá cổ dẫn lên chùa Bích Động dưới tán cây
Anh Nguyễn Văn Nam – một phượt thủ kỳ cựu từng nhiều lần chinh phục các cung đường Ninh Bình chia sẻ:
“Leo Bích Động không khó, nhưng cái thú của nó nằm ở chỗ càng lên cao, bạn càng cảm nhận rõ cái không khí trong lành, mát mẻ và sự tĩnh mịch của chốn thiền môn. Đến được chùa Thượng, ngồi nhìn xuống cánh đồng Tam Cốc, mọi mệt mỏi tan biến hết. Đây là một điểm đến không thể bỏ lỡ cho những ai yêu thích sự kết hợp giữa thể thao và tâm linh.”
Kết luận: Có nên leo núi Bích Động?
Câu trả lời của mình là CỰC KỲ NÊN. Leo núi Bích Động không chỉ là một hoạt động thể chất, đó là một hành trình khám phá kiến trúc cổ, tìm hiểu lịch sử và chiêm bái Phật giáo giữa khung cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp. Nếu bạn muốn một trải nghiệm Ninh Bình trọn vẹn, vừa có “chân” vừa có “nước”, thì chắc chắn phải ghé qua Bích Động rồi. Hãy chuẩn bị một đôi chân khỏe và một trái tim bình an, mình đảm bảo bạn sẽ có những giây phút thật đáng nhớ!
Câu hỏi thường gặp (FAQ) về leo núi Bích Động
1. Mất bao lâu để leo hết Bích Động (từ chùa Hạ lên chùa Thượng)?
Thời gian leo thường mất khoảng 30 – 45 phút, tùy vào sức khỏe của mỗi người. Tuy nhiên, bạn sẽ dừng lại rất nhiều để chụp ảnh và ngắm cảnh, nên hãy dành ra khoảng 1 – 1.5 giờ để thoải mái khám phá.
2. Đường lên chùa có khó và nguy hiểm không?
Đường lên chùa được lát đá bài bản, có lan can và tay vịn. Độ khó ở mức trung bình, không nguy hiểm, nhưng có những đoạn dốc và bậc thang cao. Người lớn tuổi và trẻ nhỏ vẫn có thể leo được nếu đi chậm rãi và nghỉ ngơi hợp lý.
3. Giá vé tham quan khu vực Tam Cốc – Bích Động là bao nhiêu?
Theo thông tin mới nhất, vé tham quan Tam Cốc (gồm đi thuyền) có giá 120.000 VND/người lớn. Riêng khu vực chùa Bích Động (không đi thuyền) thuộc quần thể chung, bạn vẫn phải mua vé vào cổng, thường là khoảng 80.000 – 100.000 VND. (Mức giá có thể thay đổi, bạn nên hỏi lại tại quầy vé).
4. Có nên đi giày cao gót hoặc dép lê để leo núi không?
Tuyệt đối không. Bạn sẽ gặp rất nhiều rủi ro: trơn trượt, gãy gót, đau chân. Hãy ưu tiên giày thể thao, giày bệt hoặc sandal thể thao có quai hậu để việc di chuyển được an toàn và dễ dàng.
5. Ngoài chùa Bích Động, còn điểm nào để leo núi ở Ninh Bình nữa không?
Có. Hang Múa cũng là một địa điểm leo núi nổi tiếng khác, với số bậc thang nhiều hơn (gần 500 bậc) và view thung lũng Tam Cốc từ trên cao cũng vô cùng ấn tượng. Nếu có thời gian, bạn có thể thử sức cả hai.
